Flexibel werken heeft ook nadelen

Het Nieuwe Werken heeft een paar positieve effecten, maar negatieve zijn er ook. Zo zullen nieuwe vormen van dwang ontstaan.

Dat zegt Fabian Dekker, onderzoeker van het Verwey-Jonker Instituut.

Het wetsvoorstel van CDA en GroenLinks om de inzet van flexibele werktijden te stimuleren heeft een sympathiek karakter, zegt Dekker. ‘Met behulp van een laptop en mobiele telefoon zou iedereen zich op een werkplek naar keuze moeten bewegen en zijn eigen werktijden autonoom kunnen indelen. Op zich een prima ontwikkeling.’

Nadelen

Toch zijn er ook nadelen van Het Nieuwe Werken. Een daarvan is dat de grenzen tussen werk en privé vervagen, zegt Dekker: ‘Feitelijk zie je dat het overwerk stijgt. En waarom is dat? In de eerste plaats zijn de mogelijkheden ernaar door de toegenomen technologische mogelijkheden. En in de tweede plaats zie je dat er langzaamaan een sociale norm begint te ontstaan om ook thuis te gaan overwerken. Nog even een telefoontje plegen ’s avonds, nog even dat mailtje beantwoorden. Nu onze sociale positie meer wordt bepaald door wat we doen dan door waar we vandaan komen, stijgt ook de innerlijke druk van mensen om te blijven presteren.

Dwang

Daardoor ontstaan volgens Dekker problemen: ‘Niet iedereen kan daar goed mee omgaan. Je ziet dus dat het aantal burnouts stijgt. Maar ook de hoeveelheid werkverslaafden neemt toe: nu al is 5 procent van de mensen dwangmatig met werk bezig. Het zijn vooral de hoger opgeleiden die thuiswerken en  zelf de begin- en eindtijden kunnen bepalen, en het is met name deze groep die gevaar loopt. Het is geen toeval dat die twee ontwikkelingen samenvallen met de opkomst van Het Nieuwe Werken. Het zijn allemaal nog impliciete ontwikkelingen die empirisch beter onderzocht moeten worden, maar je ziet in de praktijk wel degelijk signalen dat de innerlijke norm van werknemers aan het veranderen is.’

De filosoof Byung-Chul Han spreekt in dit verband ook wel van nieuwe vormen van dwang binnen een op het eerste gezicht juist meer vrije arbeidssamenleving. ‘Volgens Chul Han raken mensen in de knoop met de concrete gevaren van fysieke en psychische gezondheidsklachten als gevolg. Dit zijn risico’s die je moeilijk kunt onderschatten.’

Wondermiddel

De meeste werkgevers zullen uiteindelijk geen grote problemen hebben met het toestaan van flexibele werktijden. ‘Amerikaans onderzoek wijst eerder uit dat werkgevers steeds meer tijd in het privédomein zullen claimen en ook werknemers leggen zichzelf ‘vrijwillig’ verwachtingspatronen op. Als dit inderdaad leidt tot meer gezondheidsklachten, is er reden tot bezorgdheid.’

Gevolgen voor P&O

HR-managers zouden twee dingen moeten doen, zegt Dekker.

Maak het flexibele werken niet tot norm. Zorg dat de vaste component van het werk de norm blijft, en dat flexibel werken complementair is. Begeleid personeelsleden die moeilijk zelf de grens tussen werk en privé kunnen bewaken. Je kunt wel op output gaan sturen, maar geef mensen ook de tools (in de vorm van trainingen of gespreksgroepen of zo) om ervoor te zorgen dat ze niet eindeloos gaan werken. Werknemers hebben namelijk ook tijd nodig om te herstellen van het werk; en dat is niet alleen een taak van de werknemer zelf.

Bron: Basti Baroncini, redacteur P&Oactueel.

Leave a Reply